Đơn vị phân phối chính hãng Tonimer Việt Nam
Một đêm đang ngủ, ba mẹ bất chợt nghe thấy tiếng “khò khè” trong hơi thở của con. Có trẻ chỉ xuất hiện tiếng thở bất thường trong vài ngày khi bị cảm, nhưng cũng có trẻ tái diễn nhiều lần hoặc đi kèm ho, khó thở.
Thở khò khè là một triệu chứng hô hấp khá thường gặp ở trẻ nhỏ, nhưng không phải trường hợp nào cũng có cùng nguyên nhân. Tiếng khò khè có thể liên quan đến tình trạng hẹp đường thở do viêm, co thắt phế quản, dịch tiết hoặc dị vật. Vì vậy, điều quan trọng là ba mẹ cần quan sát cả triệu chứng đi kèm thay vì chỉ dựa vào âm thanh khi trẻ thở.
Thở Khò Khè Là Gì?
Khò khè là âm thanh có tính chất rít hoặc huýt sáo, thường rõ hơn khi trẻ thở ra, xảy ra khi luồng khí đi qua một đoạn đường thở bị hẹp.
Ở trẻ nhỏ, đường thở có kích thước nhỏ nên tình trạng viêm và phù nề dù ở mức độ không quá lớn cũng có thể làm lòng đường thở hẹp đáng kể. Vì vậy, trẻ dễ xuất hiện tiếng thở bất thường hơn người lớn.
Tuy nhiên, ba mẹ cũng cần phân biệt khò khè thực sự với những tiếng thở ồn phát ra từ vùng mũi hoặc họng. Khi trẻ nghẹt mũi, nhiều dịch tiết hoặc có đờm ở vùng mũi họng, hơi thở cũng có thể phát ra tiếng khụt khịt, khò khè hoặc “khụt khịt” khiến ba mẹ khó xác định nguồn âm thanh.
Nếu không chắc tiếng thở của trẻ có phải khò khè hay không, việc quay lại video lúc trẻ đang có triệu chứng có thể giúp bác sĩ đánh giá dễ dàng hơn khi thăm khám.
Vì Sao Trẻ Thở Khò Khè?
Có nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến thở khò khè ở trẻ. Một số nguyên nhân thường gặp là bệnh lý hô hấp do virus, trong khi những trường hợp tái diễn có thể liên quan đến hen hoặc tình trạng tăng phản ứng của đường thở.
1. Nhiễm Virus Đường Hô Hấp
Ở trẻ nhỏ, các virus đường hô hấp là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra các đợt khò khè cấp tính.
Khi bị nhiễm virus, niêm mạc đường hô hấp có thể viêm và phù nề, đồng thời lượng dịch tiết tăng lên. Ở một số trẻ, đặc biệt là trẻ có đường thở nhạy cảm, tình trạng viêm có thể khiến đường thở bị thu hẹp và xuất hiện tiếng khò khè.
Trẻ thường có thêm các triệu chứng như:
- Sổ mũi, nghẹt mũi.
- Ho.
- Sốt.
- Mệt mỏi hoặc ăn uống kém.
Trong nhiều trường hợp, tình trạng khò khè sẽ cải thiện khi đợt nhiễm virus thuyên giảm.
2. Viêm Tiểu Phế Quản Ở Trẻ Nhỏ
Viêm tiểu phế quản thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt ở trẻ sơ sinh. Bệnh thường khởi đầu giống một đợt cảm lạnh với sổ mũi, ho và có thể sốt nhẹ, sau đó trẻ có thể xuất hiện thở nhanh, khó thở hoặc khò khè.
Do các tiểu phế quản của trẻ còn rất nhỏ, tình trạng viêm và tăng tiết dịch có thể làm đường thở bị hẹp đáng kể.
Ba mẹ cần đặc biệt theo dõi nhịp thở và khả năng bú, ăn uống của trẻ. Nếu trẻ khó thở, bú kém rõ rệt hoặc có dấu hiệu thiếu oxy, cần đưa trẻ đi khám ngay.
3. Hen Và Tình Trạng Tăng Phản Ứng Đường Thở
Nếu trẻ thở khò khè tái diễn, đặc biệt khi khò khè xuất hiện sau nhiễm virus, khi vận động hoặc khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích như khói thuốc, bụi hoặc không khí lạnh, bác sĩ có thể cân nhắc tình trạng hen hoặc tăng phản ứng đường thở.
Ở trẻ mắc hen, các cơ quanh đường thở có thể co lại, niêm mạc phù nề và tăng tiết chất nhầy. Những thay đổi này làm lòng đường thở hẹp hơn, dẫn đến khò khè, ho và cảm giác khó thở.
Không phải trẻ nào từng khò khè cũng mắc hen. Việc chẩn đoán cần dựa trên độ tuổi, biểu hiện lâm sàng, tiền sử và đánh giá của bác sĩ.
4. Dị Ứng Có Thể Là Yếu Tố Khởi Phát
Các tác nhân như bụi nhà, mạt bụi, phấn hoa, lông động vật hoặc khói thuốc có thể kích thích đường hô hấp ở những trẻ nhạy cảm.
Trong trường hợp liên quan đến dị ứng, trẻ có thể xuất hiện đồng thời các biểu hiện ở mũi như hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi trong hoặc nghẹt mũi. Một số trẻ có cơ địa dị ứng cũng có nguy cơ xuất hiện các triệu chứng ở đường hô hấp dưới.
Nếu trẻ thường xuyên khò khè trong một hoàn cảnh nhất định hoặc triệu chứng lặp lại theo mùa, ba mẹ nên ghi nhận thời điểm và các yếu tố trẻ đã tiếp xúc để cung cấp thông tin cho bác sĩ.
5. Dị Vật Đường Thở – Cần Đặc Biệt Cảnh Giác
Một nguyên nhân nghiêm trọng nhưng dễ bị bỏ sót là hít phải dị vật.
Nếu trẻ đang chơi hoặc ăn uống rồi đột ngột xuất hiện cơn ho sặc, khó thở hoặc khò khè, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện đột ngột và không giống những lần bệnh trước, cần nghĩ đến khả năng dị vật đường thở.
Đây là tình huống cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Ba mẹ không nên tự ý dùng tay hoặc dụng cụ để lấy dị vật khi không nhìn thấy rõ.
6. Một Số Bất Thường Về Cấu Trúc Đường Thở
Ở một số trẻ, đặc biệt trẻ nhỏ, tiếng thở bất thường có thể liên quan đến đặc điểm giải phẫu hoặc cấu trúc của đường thở.
Ví dụ, một số trẻ có đường thở mềm hoặc hẹp hơn bình thường có thể phát ra tiếng thở bất thường từ những tháng đầu đời. Tiếng thở có thể xuất hiện dai dẳng hoặc tăng lên khi trẻ khóc, bú hay vận động.
Những trường hợp này cần được bác sĩ đánh giá để xác định chính xác nguồn gốc của âm thanh và có hướng theo dõi phù hợp.
Thở Khò Khè Và Nghẹt Mũi Có Giống Nhau Không?
Không hoàn toàn.
Nghẹt mũi có thể khiến trẻ thở ồn, khụt khịt hoặc phát ra tiếng “khò khè” do luồng không khí bị cản trở ở vùng mũi và mũi họng. Trong khi đó, khò khè thực sự thường liên quan đến sự hẹp của đường thở nhỏ và thường nghe rõ hơn khi trẻ thở ra.
Đây là lý do ba mẹ không nên chỉ dựa vào tiếng động để tự xác định trẻ đang mắc bệnh gì.
Nếu trẻ đồng thời bị sổ mũi, nghẹt mũi, dịch tiết nhiều nhưng vẫn tỉnh táo, ăn uống và hô hấp bình thường, ba mẹ có thể chú trọng chăm sóc vùng mũi để giúp trẻ dễ chịu hơn.
Khi Trẻ Thở Khò Khè, Ba Mẹ Nên Làm Gì?
Trước tiên, ba mẹ nên quan sát tổng trạng của trẻ thay vì chỉ chú ý đến tiếng thở.
Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, ăn uống tương đối bình thường và không có dấu hiệu khó thở, ba mẹ có thể:
- Giữ không gian sống sạch sẽ, thông thoáng.
- Hạn chế khói thuốc, bụi và các yếu tố có thể kích thích đường hô hấp.
- Cho trẻ uống đủ nước phù hợp với độ tuổi.
- Theo dõi nhịp thở và các triệu chứng đi kèm.
- Khi trẻ nghẹt mũi hoặc có dịch tiết, vệ sinh mũi đúng cách để hỗ trợ làm sạch và duy trì sự thông thoáng của khoang mũi.
Vệ Sinh Mũi Khi Trẻ Nghẹt Mũi
Vệ sinh mũi không phải là phương pháp điều trị mọi nguyên nhân gây thở khò khè. Tuy nhiên, khi trẻ có nghẹt mũi hoặc dịch tiết, chăm sóc mũi đúng cách có thể giúp loại bỏ dịch tiết và bụi bẩn, đồng thời hỗ trợ duy trì độ ẩm cho niêm mạc mũi.
Tonimer nước biển đẳng trương có thể được sử dụng để vệ sinh mũi hằng ngày cho trẻ theo hướng dẫn sử dụng. Sản phẩm hỗ trợ làm sạch khoang mũi một cách dịu nhẹ và duy trì độ ẩm sinh lý của niêm mạc mũi.
Ba mẹ cần lựa chọn sản phẩm phù hợp với độ tuổi của trẻ và sử dụng đúng hướng dẫn.
Khi Nào Trẻ Thở Khò Khè Cần Đi Khám?
Không phải mọi trường hợp thở khò khè đều cần cấp cứu, nhưng một số dấu hiệu cảnh báo cần được chú ý.
Ba mẹ nên đưa trẻ đi khám khi:
- Tiếng khò khè kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần.
- Trẻ ho hoặc khó thở thường xuyên.
- Trẻ khò khè ảnh hưởng đến giấc ngủ, ăn uống hoặc vận động.
- Trẻ có biểu hiện mệt mỏi bất thường.
Cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu trẻ có dấu hiệu khó thở rõ rệt, thở rất nhanh, co lõm lồng ngực, tím môi hoặc mặt, khó đánh thức, hoặc không thể bú/uống do khó thở.
Kết Luận
Thở khò khè ở trẻ có thể xuất hiện vì nhiều nguyên nhân, từ nhiễm virus, viêm tiểu phế quản, hen, dị ứng cho đến dị vật đường thở hoặc một số bất thường về cấu trúc đường thở.
Vì vậy, thay vì chỉ tìm cách làm hết tiếng khò khè, ba mẹ nên quan sát nguồn gốc và các triệu chứng đi kèm để có hướng chăm sóc phù hợp.
Khi trẻ có nghẹt mũi hoặc nhiều dịch tiết, chăm sóc và vệ sinh mũi đúng cách là một phần quan trọng trong việc duy trì sự thông thoáng và độ ẩm của đường mũi. Còn nếu trẻ có dấu hiệu khó thở hoặc khò khè kéo dài, việc thăm khám bác sĩ vẫn là điều cần thiết để xác định nguyên nhân.