Nếu bạn đang bị viêm xoang, viêm mũi dị ứng hoặc thường xuyên nghẹt mũi, chắc hẳn bạn đã không ít lần rơi vào tình huống này.

Ban ngày, mũi chỉ hơi khó chịu, bạn vẫn có thể làm việc, nói chuyện và hít thở tương đối bình thường. Thế nhưng chỉ cần đặt lưng xuống giường vài phút, một bên mũi bắt đầu bít tắc, cảm giác nặng mặt xuất hiện, phải xoay người liên tục từ trái sang phải nhưng vẫn không dễ thở hơn.

Nhiều người còn phải há miệng để thở suốt đêm. Đến sáng hôm sau thức dậy, cổ họng khô rát, môi khô, người uể oải vì giấc ngủ bị gián đoạn nhiều lần.

Đây là tình trạng rất phổ biến ở những người mắc các bệnh lý về mũi xoang. Điều đáng mừng là chỉ với một thay đổi nhỏ trong tư thế ngủ, nhiều người có thể cảm thấy dễ chịu hơn. Đó là kê cao đầu khi ngủ.

Vậy mẹo này có thực sự hiệu quả hay chỉ là kinh nghiệm truyền miệng? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết.

Vì sao nằm xuống lại khiến tình trạng nghẹt mũi trở nên rõ rệt hơn?

Để hiểu vì sao kê cao đầu có thể mang lại lợi ích, trước tiên cần hiểu điều gì xảy ra bên trong khoang mũi khi chúng ta nằm ngủ.

Bình thường, khoang mũi và các xoang liên tục tiết ra một lượng chất nhầy vừa đủ để giữ ẩm niêm mạc, giữ lại bụi bẩn, vi khuẩn và các tác nhân từ môi trường trước khi chúng đi sâu xuống đường hô hấp. Nhờ hoạt động của hệ thống lông chuyển và tác động của trọng lực khi đứng hoặc ngồi, dịch tiết này sẽ được vận chuyển ra phía sau họng hoặc ra ngoài mũi một cách tự nhiên.

Tuy nhiên, khi bạn chuyển sang tư thế nằm ngang, trọng lực không còn hỗ trợ quá trình dẫn lưu dịch tiết như khi đứng hoặc ngồi. Dịch nhầy có xu hướng lưu lại trong hốc mũi và xoang nhiều hơn, đặc biệt nếu niêm mạc đã bị viêm hoặc phù nề từ trước. Điều này có thể làm tăng cảm giác căng tức vùng xoang và khiến mũi khó thông thoáng hơn.

Ngoài ra, khi nằm, sự thay đổi phân bố dịch và lưu lượng máu ở vùng đầu – mặt cũng có thể làm tình trạng sung huyết niêm mạc mũi rõ hơn ở một số người. Nếu bạn đang bị viêm xoang hoặc viêm mũi dị ứng, niêm mạc vốn đã nhạy cảm nên chỉ cần phù nề thêm một chút cũng đủ khiến đường thở bị thu hẹp và tạo cảm giác nghẹt mũi.

Đó cũng là lý do rất nhiều người nói rằng:

“Ban ngày gần như bình thường, nhưng cứ nằm xuống là mũi tắc.”

Đây không phải là cảm giác chủ quan mà là hiện tượng có thể giải thích bằng cơ chế sinh lý của cơ thể.

Kê cao đầu khi ngủ có giúp giảm nghẹt mũi không?

Câu trả lời là có thể, nhưng cần hiểu đúng.

Kê cao đầu không điều trị viêm xoang, cũng không làm hết tình trạng viêm trong khoang mũi. Tuy nhiên, việc nâng đầu và phần thân trên lên một góc phù hợp có thể hỗ trợ dẫn lưu dịch tiết nhờ tác động của trọng lực, đồng thời giúp giảm cảm giác sung huyết ở niêm mạc mũi ở một số người. Nhờ vậy, nhiều người cảm thấy dễ thở hơn khi ngủ và ít bị thức giấc giữa đêm vì nghẹt mũi.

Theo  NHS (Dịch vụ Y tế Anh)  khuyến nghị người bị nghẹt mũi do cảm lạnh, viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang nên ngủ với đầu và vai được nâng cao, thay vì nằm hoàn toàn bằng phẳng. Biện pháp này giúp cải thiện dẫn lưu dịch xoang và giảm tình trạng sung huyết niêm mạc mũi, từ đó hỗ trợ giảm nghẹt mũi khi ngủ.

Quan trọng hơn, đây là một biện pháp đơn giản, không dùng thuốc và dễ thực hiện tại nhà.

5 lợi ích của việc kê cao đầu khi ngủ đối với người bị viêm xoang

1. Có thể giúp giảm cảm giác nghẹt mũi vào ban đêm

Đây là lợi ích mà nhiều người nhận thấy rõ nhất.

Khi đầu được nâng cao, trọng lực tiếp tục hỗ trợ quá trình lưu thông dịch tiết trong mũi và xoang thay vì để dịch tích tụ nhiều khi nằm ngang. Đồng thời, tư thế này cũng có thể giúp giảm cảm giác sung huyết ở niêm mạc mũi, từ đó khiến đường thở thông thoáng hơn ở một số người.

Mặc dù không phải ai cũng có mức cải thiện giống nhau, nhưng nếu tình trạng nghẹt mũi khiến bạn thường xuyên mất ngủ, đây là một thay đổi nhỏ rất đáng để thử.

2. Hỗ trợ dẫn lưu dịch tiết trong mũi và xoang

Ở người khỏe mạnh, dịch tiết luôn được sản xuất và thoát ra ngoài một cách tự nhiên.

Khi bị viêm xoang, niêm mạc sưng lên và lỗ thông xoang có thể bị hẹp, khiến dịch lưu thông kém hơn.

Việc kê cao đầu không mở được lỗ thông xoang, nhưng có thể hỗ trợ quá trình dẫn lưu dịch tiết nhờ tác động của trọng lực, từ đó giúp nhiều người cảm thấy bớt nặng mặt hoặc giảm áp lực vùng xoang khi nằm ngủ.

3. Có thể giúp giảm chảy dịch xuống họng khi ngủ

Một triệu chứng rất thường gặp ở người bị viêm xoang là chảy dịch mũi sau (postnasal drip).

Khi dịch tiết chảy xuống thành sau họng trong lúc ngủ, người bệnh có thể thức giấc vì ho, cảm giác vướng họng hoặc phải liên tục hắng giọng vào buổi sáng.

Việc nâng đầu khi ngủ có thể giúp dịch lưu thông thuận lợi hơn, từ đó giảm cảm giác khó chịu này ở một số trường hợp. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây chảy dịch và mức độ viêm của từng người.

4. Hạn chế phải thở bằng miệng

Khi mũi bị bít tắc, nhiều người buộc phải há miệng để lấy không khí.

Điều này khiến không khí đi trực tiếp qua khoang miệng mà không được làm ấm và làm ẩm như khi hít thở bằng mũi. Hậu quả là sáng hôm sau bạn có thể bị khô họng, khô môi, khàn tiếng hoặc cảm giác rát họng.

Nếu việc kê cao đầu giúp mũi thông thoáng hơn, bạn cũng sẽ ít phải thở bằng miệng hơn trong khi ngủ.

5. Góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ

Khi không còn phải thức dậy nhiều lần vì nghẹt mũi hoặc cảm giác khó thở, giấc ngủ sẽ trở nên liền mạch hơn.

Một giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể phục hồi tốt hơn, giảm mệt mỏi vào ngày hôm sau và cải thiện chất lượng cuộc sống của người thường xuyên bị viêm xoang hoặc viêm mũi dị ứng.

Mặc dù kê cao đầu không thể thay thế việc điều trị, nhưng đây là một thay đổi đơn giản có thể giúp nhiều người ngủ dễ chịu hơn

Kết luận:

Tình trạng “cứ nằm xuống là nghẹt mũi” ở người bị viêm xoang hay viêm mũi dị ứng không phải là cảm giác ngẫu nhiên, mà xuất phát từ những thay đổi sinh lý rõ ràng khi cơ thể chuyển sang tư thế nằm. Khi trọng lực không còn hỗ trợ dẫn lưu dịch, niêm mạc mũi vốn đã viêm dễ bị sung huyết hơn, khiến đường thở bị thu hẹp và gây cảm giác tắc nghẽn rõ rệt.

Trong đó, việc kê cao đầu khi ngủ được xem là một biện pháp hỗ trợ đơn giản nhưng có thể mang lại cải thiện đáng kể cho nhiều người. Dù không có tác dụng điều trị nguyên nhân gây bệnh, nhưng tư thế này giúp hỗ trợ lưu thông dịch tiết, giảm ứ đọng và hạn chế cảm giác nghẹt mũi về đêm – từ đó giúp giấc ngủ trở nên dễ chịu hơn.

Tuy nhiên, nếu tình trạng nghẹt mũi kéo dài, tái đi tái lại hoặc ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ và sinh hoạt, người bệnh không nên chỉ dựa vào các mẹo tại nhà. Việc thăm khám và điều trị đúng nguyên nhân như viêm xoang, viêm mũi dị ứng hoặc các vấn đề cấu trúc mũi là rất cần thiết để cải thiện lâu dài.

Hiểu đúng cơ chế và kết hợp các biện pháp hỗ trợ phù hợp sẽ giúp bạn kiểm soát tốt hơn tình trạng nghẹt mũi, thay vì chỉ chịu đựng mỗi đêm.