Bé hay quấy khóc không rõ lý do? 7 nguyên nhân ba mẹ dễ bỏ qua

Bé đang chơi bình thường nhưng đột nhiên quấy khóc, cáu gắt, bám mẹ hoặc khó dỗ. Ba mẹ kiểm tra không thấy bé sốt, không có vết thương hay dấu hiệu đau rõ ràng nên không biết con đang khó chịu vì điều gì.

Thực tế, trẻ nhỏ có rất nhiều lý do để khóc. Đặc biệt với trẻ chưa biết nói, tiếng khóc chính là một cách để bé báo hiệu rằng mình đang đói, buồn ngủ, khó chịu hoặc cần được chăm sóc. Vì vậy, thay vì mặc định bé “khó tính” hay “hay làm nũng”, ba mẹ nên nhìn vào những dấu hiệu đi kèm để tìm nguyên nhân.

Dưới đây là 7 nguyên nhân thường gặp mà ba mẹ có thể kiểm tra khi bé bỗng nhiên quấy khóc nhiều hơn bình thường.

1. Bé đang đói hoặc chưa bú đủ

Đói là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến trẻ khóc. Tuy nhiên, khóc thường đã là dấu hiệu đói khá muộn. Trước đó, bé có thể đã phát ra nhiều tín hiệu nhẹ hơn như chóp chép miệng, liếm môi, đưa tay lên miệng, quay đầu tìm ti hoặc trở nên bồn chồn.

Nếu ba mẹ bỏ qua những dấu hiệu này, khi đói nhiều bé có thể khóc lớn, khó bình tĩnh và thậm chí khó bắt đầu bú hơn.

Vì vậy, với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ còn bú mẹ hoặc bú bình, ba mẹ nên tập quan sát tín hiệu đói thay vì chỉ dựa vào tiếng khóc.

Tuy nhiên, cũng không nên mặc định rằng cứ bé khóc là bé đang đói. Cho bé ăn liên tục khi nguyên nhân thực sự là buồn ngủ, khó chịu hoặc đang gặp vấn đề khác có thể khiến bé càng khó chịu hơn.

2. Bé buồn ngủ nhưng đã quá mệt

Buồn ngủ nhưng không ngủ được cũng là một nguyên nhân rất thường gặp.

Khi bắt đầu buồn ngủ, bé có thể ngáp, dụi mắt, giảm tương tác, quay mặt đi hoặc trở nên ít hoạt động hơn. Nếu thời gian thức kéo dài, bé có thể rơi vào trạng thái quá mệt.

Lúc này, nhiều bé không hề “ngoan ngoãn nằm xuống ngủ” mà ngược lại trở nên cáu gắt, khó dỗ, khó đặt xuống và dễ tỉnh giấc.

Ba mẹ có thể thấy một vòng lặp khá quen thuộc: bé càng mệt thì càng khó ngủ, càng khó ngủ lại càng quấy khóc.

Vì vậy, khi nhận thấy những dấu hiệu buồn ngủ đầu tiên, ba mẹ nên giảm ánh sáng, tiếng ồn và các hoạt động vui chơi để giúp bé chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi. Với những bé thường xuyên quấy vào một khoảng thời gian nhất định trong ngày, ba mẹ cũng có thể theo dõi lịch ngủ và thời điểm bắt đầu quấy để tìm ra quy luật.

3. Bé đang khó chịu sau khi bú

Nếu bé thường xuyên quấy trong hoặc sau khi bú, ba mẹ nên chú ý đến cách bé ăn và những biểu hiện xảy ra sau cữ bú.

Một số trẻ có thể khó chịu do bú quá nhiều, nuốt nhiều không khí hoặc gặp tình trạng trào ngược. Khi đó, bé có thể quấy sau khi ăn, ọc sữa, khó chịu, cong lưng hoặc có biểu hiện không thoải mái khi tiếp tục bú.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa trớ sinh lý và trào ngược gây vấn đề. Nhiều trẻ nhỏ vẫn có thể trớ một lượng sữa nhỏ sau bú nhưng hoàn toàn vui vẻ, tăng trưởng bình thường và không đau. Việc trớ sữa đơn thuần không có nghĩa là bé đang bị đau hay mắc bệnh.

Nếu bé thường xuyên khóc khi bú, bỏ bú, cong lưng như đau, nôn nhiều hoặc tăng cân không đạt như mong đợi, ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân thay vì tự ý dùng thuốc.

4. Bé đang khó chịu vì tã, quần áo hoặc vùng da

Đây là nguyên nhân rất đơn giản nhưng dễ bị bỏ qua khi ba mẹ đang tập trung tìm một vấn đề “nghiêm trọng” hơn.

Tã ướt hoặc bẩn có thể khiến bé khó chịu. Phân tiếp xúc lâu với da còn có thể gây kích ứng và khiến bé đau rát. Quần áo quá chật, chất liệu gây bí hoặc một vùng da đang bị hăm cũng có thể khiến trẻ quấy khóc.

Khi bé đột nhiên khó chịu, ba mẹ có thể kiểm tra tã, quần áo và da ở vùng cổ, nách, bẹn, mông để xem có dấu hiệu ẩm ướt, hăm đỏ hoặc kích ứng hay không.

Đôi khi chỉ cần xử lý đúng nguyên nhân này, bé đã có thể dễ chịu trở lại.

5. Bé đang bị nghẹt mũi hoặc khó chịu ở mũi

Đây là nguyên nhân đặc biệt đáng lưu ý ở trẻ nhỏ.

Khi mũi có nhiều dịch tiết, bị nghẹt hoặc niêm mạc mũi bị khô và kích ứng, bé có thể khó chịu khi hít thở bằng mũi. Vì trẻ nhỏ chưa biết tự xì mũi nên tình trạng này có thể kéo dài và ảnh hưởng rõ hơn đến sinh hoạt.

Ba mẹ có thể nhận thấy bé sổ mũi, có nhiều dịch mũi, hắt hơi, dụi mũi, khó chịu hơn khi nằm hoặc ngủ không yên.

Với trẻ còn bú, nghẹt mũi còn có thể khiến việc bú trở nên khó khăn hơn. Bé có thể phải dừng bú nhiều lần để thở hoặc dễ cáu gắt trong lúc bú.

Nếu bé có nhiều dịch tiết hoặc nghẹt mũi, ba mẹ có thể vệ sinh mũi bằng dung dịch nước biển phù hợp với độ tuổi, thực hiện nhẹ nhàng và đúng hướng dẫn.

Với nhu cầu vệ sinh mũi hằng ngày, xịt mũi Tonimer Isotonic Baby là dung dịch nước biển đẳng trương từ nước biển sâu Đại Tây Dương dùng được cho bé từ 3 tháng tuổi , giúp làm sạch dịch tiết, bụi bẩn và các tác nhân có thể lưu lại trong khoang mũi, đồng thời duy trì môi trường sinh lý tự nhiên của niêm mạc mũi.

Trong những thời điểm bé bị nghẹt mũi, có nhiều dịch tiết hoặc dịch nhầy đặc, ba mẹ có thể tham khảo xịt mũi Tonimer Hypertonic Baby. Dung dịch nước biển ưu trương giúp làm loãng dịch nhầy và hỗ trợ đưa dịch tiết ra ngoài, từ đó giúp mũi thông thoáng hơn.

Ba mẹ nên lựa chọn sản phẩm phù hợp với độ tuổi của bé và sử dụng đúng theo hướng dẫn.

6. Bé đang bị đau hoặc bắt đầu không khỏe

Một em bé đột nhiên quấy nhiều hơn bình thường có thể đang gặp một vấn đề sức khỏe mà ba mẹ chưa nhận ra.

Trẻ nhỏ chưa thể chỉ cho ba mẹ biết “con đau tai”, “con đau bụng” hay “con đau ở đây”. Vì vậy, đôi khi sự thay đổi trong hành vi lại là dấu hiệu đầu tiên.

Ba mẹ nên chú ý nếu bé không chỉ khóc mà còn có những thay đổi khác như bú kém, bỏ ăn, ngủ bất thường, ít chơi, ít tương tác, sốt, nôn ói, tiêu chảy hoặc trở nên li bì.

Đặc biệt, nếu tiếng khóc khác hẳn bình thường, kéo dài và rất khó dỗ, hoặc bé có vẻ đau khi được chạm vào hay di chuyển, ba mẹ nên cho trẻ được kiểm tra y tế thay vì chỉ tìm cách dỗ ở nhà.

7. Bé có thể đang trải qua giai đoạn colic

Nếu bé khóc rất nhiều nhưng vẫn khỏe mạnh, ăn uống và tăng trưởng bình thường, ba mẹ có thể nghe đến khái niệm colic.

Colic thường được nhắc đến khi trẻ khóc kéo dài, khó dỗ, thường xảy ra nhiều lần trong ngày nhưng giữa các cơn khóc bé vẫn tương đối bình thường. Một tiêu chí thường được sử dụng là khóc từ 3 giờ trở lên mỗi ngày, ít nhất 3 ngày mỗi tuần trong một khoảng thời gian nhất định.

Colic thường xuất hiện trong những tháng đầu đời và có xu hướng giảm dần khi trẻ lớn hơn. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định rõ.

Điều quan trọng là không nên vội quy mọi trường hợp bé quấy khóc thành colic. Trước hết cần loại trừ những nguyên nhân như đói, khó chịu, bệnh lý hoặc vấn đề liên quan đến ăn uống. Nếu ba mẹ cảm thấy bé khóc quá nhiều hoặc khó dỗ bất thường, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá.

Khi bé quấy khóc, ba mẹ nên kiểm tra từ đâu?

Thay vì cố đoán ngay nguyên nhân, ba mẹ có thể kiểm tra lần lượt những vấn đề cơ bản.

Bé đã đói chưa? Hãy xem thời điểm bú gần nhất và những dấu hiệu đói sớm.

Bé có buồn ngủ hoặc đã thức quá lâu không? Quan sát ngáp, dụi mắt, quay mặt đi và thời gian thức của bé.

Bé có khó chịu sau khi bú không? Chú ý tình trạng ọc sữa, quấy trong hoặc sau cữ bú và cách bé bú.

Tã có ướt hoặc bẩn không? Kiểm tra cả vùng da xem có hăm hoặc kích ứng không.

Mũi bé có nghẹt hoặc nhiều dịch không? Đặc biệt quan sát khi bé bú và khi nằm ngủ.

Bé có biểu hiện khác thường không? Theo dõi sốt, nôn ói, tiêu chảy, bỏ bú, li bì hoặc tiếng khóc khác hẳn mọi ngày.

Không phải lúc nào ba mẹ cũng có thể tìm ra nguyên nhân ngay lập tức. Điều quan trọng là quan sát tổng thể và chú ý đến sự thay đổi so với trạng thái bình thường của con.

Khi nào bé quấy khóc cần được đưa đi khám?

Ba mẹ nên đặc biệt lưu ý nếu bé quấy khóc kéo dài, không thể dỗ như thường lệ hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường đi kèm.

Nếu trẻ khó thở, li bì hoặc khó đánh thức, bỏ bú rõ rệt, nôn ói nhiều, có dấu hiệu mất nước, sốt ở trẻ còn rất nhỏ, tiếng khóc yếu hoặc the thé bất thường, hoặc ba mẹ cảm thấy bé “khác hẳn mọi ngày”, cần đưa trẻ đi khám hoặc tìm kiếm hỗ trợ y tế phù hợp.

Với trẻ nhỏ, ba mẹ không cần phải tự mình xác định chính xác bệnh gì đang xảy ra. Việc nhận ra rằng “bé đang không giống bình thường” cũng đã là một dấu hiệu quan trọng để cần quan sát và tìm kiếm sự tư vấn khi cần.

Hiểu tiếng khóc để hiểu nhu cầu của con

Trẻ nhỏ chưa thể nói với ba mẹ:

“Con đói.”

“Con buồn ngủ.”

“Con khó chịu sau khi bú.”

“Mũi con đang nghẹt.”

“Con đang đau.”

Vì vậy, tiếng khóc chính là một trong những cách bé giao tiếp với người chăm sóc.

Mỗi em bé có thể có cách biểu hiện khác nhau. Có bé khóc khi đói, có bé quấy nhiều trước giờ ngủ, có bé lại khó chịu rõ rệt khi bị nghẹt mũi.

Thay vì chỉ cố làm bé ngừng khóc, ba mẹ hãy thử lắng nghe tiếng khóc và quan sát những thay đổi đi kèm. Khi tìm được nguyên nhân, việc chăm sóc bé cũng sẽ trở nên dễ dàng hơn.

Và đôi khi, điều bé đang cố nói với mẹ chỉ đơn giản là:

“Con đang không thoải mái. Mẹ giúp con nhé.”